SEISMISCHE NETWERKEN


Inleiding

Lange tijd was het station van Ukkel, dat werd opgericht in 1899, het enige seismische station in België. Vanaf 1958 werd in verschillende stappen een volwaardig seismisch netwerk uitgebouwd. Een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen wordt gegeven in Historiek.

Het huidig seismisch netwerk in België bestaat uit twee verschillende onderdelen, het seismometernetwerk en het accelerometernetwerk. De seismometers maken continue registraties van grondtrillingen met een gevoeligheid die is afgesteld om zelfs de lichtste trillingen te kunnen detecteren die nauwelijks boven het ruisniveau uitstijgen. De accelerometers worden daarentegen pas geactiveerd bij sterkere grondbewegingen.



Het seismometernetwerk

Het belangrijkste doel van het seismometernetwerk is het verzamelen van betrouwbare informatie over de seismische activiteit in België en grensgebieden. Bovendien meet het netwerk ook de seismische golven afkomstig van aardbevingen over de hele wereld. De aankomsttijden van deze golven worden routinematig gemeten en overgemaakt aan internationale seismische centra.

Het permanente netwerk bestaat momenteel uit 28 meetstations, waarvan 1 in Nederland (in samenwerking met het KNMI), en 3 in het Groot-Hertogdom Luxemburg. Deze laatste behoren toe aan het Musée National d'Histoire Naturelle (MNHN). De Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) staat in voor het onderhoud en de gegevensanalyse van alle stations. Om kwalitatief goede metingen te verrichten, zijn de meeste seismische stations opgesteld op plaatsen waar hard gesteente dagzoomt en waar de storende invloed ten gevolge van menselijke activiteit zo laag mogelijk is.

De meeste seismische stations zijn uitgerust met verschillende types van korte periode seismometers (Mark-Product en Lennartz), of met breedbandseismometers (Güralp CMG-40, CMG-3E, CMG-3T). De acquisitiesystemen werden ontwikkeld aan de KSB en zijn gebaseerd op PC's. Verscheidene stations zijn voorzien van ISDN- en ADSL-lijnen waarmee het mogelijk is de gegevens quasi in real-time op te vragen. De registratie gebeurt continu, maar enkel de registraties van aardbevingen en andere bijzondere gebeurtenissen worden bewaard.

Naast het vast netwerk beschikt de KSB ook over mobiele meettoestellen die snel kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld om naschokken te registreren mocht er zich een belangrijke aardbeving voordoen.



Het accelerometernetwerk

Bij aardbevingen met magnitude Ms > 3.5 zijn de grondbewegingen in de omgeving van het epicentrum meestal te sterk om geregistreerd te worden door een seismometer. Grondversnellingen vanaf één twintigste van de valversnelling (> 0.05 g) verzadigen namelijk het signaal van een seismometer, wat de metingen onbruikbaar maakt voor verdere analyse. Dit was bijvoorbeeld het geval bij de aardbeving van Luik in 1983, en de aardbeving van Roermond in 1992. Voor deze aardbevingen bestaan er geen registraties van de grondbewegingen in de epicentrale zone, waar de grootste schade werd aangericht (Melchior, 1985; ...).

Accelerometers hebben een lagere gevoeligheid dan seismometers, en zijn ontworpen om sterke grondversnellingen te meten tot zelfs 1 g, dus ook in de nabijheid van het epicentrum bij belangrijke aardbevingen. In de seismisch actieve zones in en rond België kunnen grondversnellingen bereikt worden van enkele tienden van de valversnelling. De studie van deze sterke grondbewegingen speelt een belangrijke rol bij de analyse van haardmechanismen en van het seismisch risico. Bovendien tonen registraties van dergelijke bewegingen in andere actieve zones aan dat deze veel complexer zijn dan verwacht. Het is dus belangrijk om zoveel mogelijk gegevens te verzamelen, en om deze reden werd vanaf 1999 een netwerk van accelerometers uitgebouwd in ons land. De eerste aardbeving die door dit nieuw netwerk werd geregistreerd was de aardbeving van Alsdorf in 2002.

Momenteel bestaat het accelerometernetwerk van de KSB uit 19 stations. De accelerometers zijn geconcentreerd in de meest actieve zones. Hun precieze opstelplaats wordt gekozen in functie van het bodemtype, en in bepaalde gevallen ook in functie van de nabijheid van belangrijke infrastructuur. De meeste stations zijn uitgerust met een accelerometer van het type Episensor (ETNA), waarmee de verticale en de twee horizontale componenten van de grondversnelling gemeten worden. De registratie gebeurt enkel wanneer de grondversnelling een vooraf ingestelde drempelwaarde overschrijdt. De overdracht van de gegevens naar de KSB gebeurt met behulp van een modem over analoge telefoonlijnen.



Kaart van het Belgisch seismisch netwerk op datum van : 23 oktober 2014


Toon de kaart van het Belgisch seismisch netwerk op datum : 

Toon de stations : 


Beschrijving en status van de stations van het Belgisch seismisch netwerk op datum van : 23 oktober 2014

STATION LATITUDE LONGITUDE HOOGTE INSTRUMENT ACQUISITIE-SYSTEEM STATUS
CODE PLAATS TYPE MODEL
ANSA Ans 50.667° N 5.507° O 180 m A EpiSensor ETNA -
ANT1 Otto 72.099° Z 22.840° O 1718 m B TR-120P TAURUS -
ANT3 Gunnestadbreen 72.134° Z 23.727° O 1397 m B TR-120P TAURUS -
ANT4 Vesthaugen 71.703° Z 23.529° O 1217 m B STS-2 TAURUS -
ANT5 Last_Nunatak 72.271° Z 23.252° O 2366 m B TR-120P TAURUS -
ANT6 Blue-ice 72.488° Z 23.150° O 2379 m B TR-120P TAURUS -
BOU Bougnies 50.389° N 3.945° O 80 m S L4-C PC-v2004 operationeel station
BREA Bree 51.178° N 5.663° O 34 m A EpiSensor ETNA -
BRQ Bracquegnies 50.483° N 4.141° O 65 m S L4-C PC-v2004 operationeel station
CLA Clavier 50.420° N 5.303° O 235 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
CLHA Chapelle-Lez-Herlaimont 50.472° N 4.281° O 170 m A EpiSensor ETNA -
CSE Court-Saint-Etienne 50.606° N 4.577° O 167 m B CMG-3ESPC DM24 operationeel station
DAM DAM 8.059° Z 114.236° O 2166 m B TR-120P TAURUS -
DOU Dourbes 50.095° N 4.595° O 224 m S L4-3D PC-v2004 operationeel station
DSLB Dessel 51.217° N 5.065° O -680 m B CMG-3T DM24 station buiten dienst
DSLS Dessel 51.217° N 5.065° O 22 m B CMG-3T DM24 operationeel station
EBN Eben Emael 50.797° N 5.678° O 80 m B CMG-40T PC-v2004 operationeel station
ELIB Princesse Elisabeth 71.947° Z 23.347° O 1359 m B CMG-3T DM24 -
ELIS Princesse Elisabeth 71.947° Z 23.347° O 1387 m B TR-120P TAURUS -
GES Gesves 50.385° N 5.087° O 295 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
HOU Houvegnez 50.354° N 6.005° O 490 m B CMG-40T PC-v2004 operationeel station
HRK Herkenbosch 51.188° N 6.168° O 72 m B CMG-40T PC-v2004 operationeel station
IBLA Blawan 7.993° Z 114.167° O 1021 m S LE-3D Mobile-v2004 -
IGEN genteng 8.060° Z 114.165° O 1500 m S LE-3D Mobile-v2004 -
IJEN Puncak2 8.062° Z 114.240° O 2330 m S L4-C unknown -
IPLA Plalangan 8.037° Z 114.195° O 1450 m S LE-3D Mobile-v2004 -
IROB Robusta 8.084° Z 114.324° O 600 m S LE-3D Mobile-v2004 -
JAGI jagi 8.470° Z 114.152° O 171 m ? unknown unknown -
KINA Kinrooi 51.146° N 5.776° O 33 m A EpiSensor ETNA -
KKPA Uccle-Kriekenput 50.781° N 4.335° O 100 m A AC-23 SMACH SM-2-16 -
KLB Kalborn (LU) 50.100° N 6.109° O 320 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
KWUI N Ljen 8.053° Z 114.237° O 2140 m S L4-C unknown -
LCH La Chartreuse 50.639° N 5.599° O 100 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
LCHA La Chartreuse 50.639° N 5.606° O 82 m A EpiSensor ETNA -
LES Lessines 50.711° N 3.843° O 30 m S L4-3D PC-v2004 operationeel station
LLVA La Louvière 50.478° N 4.187° O 130 m A EpiSensor ETNA -
MASA Maaseik 51.097° N 5.712° O 33 m A EpiSensor ETNA -
MEMA Membach 50.609° N 6.010° O 250 m A EpiSensor ETNA -
MEMH Membach 50.609° N 6.010° O 250 m B CMG-3ESP Q330 operationeel station
MEMS Membach 50.609° N 6.010° O 250 m S L4-3D PC-v2004 operationeel station
MLLR Raung 8.153° Z 114.120° O 1370 m ? unknown unknown -
MN6 Mons - Muséum régional des Sciences naturelles 50.457° N 3.948° O 35 m B TR-Compact PC-v2004 operationeel station
MOLA Mol 51.214° N 5.086° O 25 m A EpiSensor K2 -
MOLB Mol 51.215° N 5.086° O -198 m A EpiSensor K2 -
MOLS Mol 51.214° N 5.086° O 25 m B CMG-3T DM24 operationeel station
MOLT Mol 51.215° N 5.086° O -198 m B CMG-3T DM24 operationeel station
MONA Mons 50.451° N 3.954° O 30 m A EpiSensor ETNA -
MRCA Marcinelle 50.389° N 4.446° O 125 m A EpiSensor ETNA -
MRD Maredsous 50.303° N 4.768° O 215 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
MRG Mont Rigi 50.511° N 6.075° O 674 m S LE-3D Mobile-v2004 operationeel station
OPT Opitter 51.112° N 5.635° O 51 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
OSTB Oostende 51.238° N 2.939° O 3 m B CMG-3T DM24 -
POS POS_BARU 8.054° Z 114.246° O 2379 m B TR-120P TAURUS -
POSI Pos Licin 8.147° Z 114.257° O 730 m ? unknown unknown -
PSG Paltuding 8.072° Z 114.228° O 1853 m B TR-120P TAURUS -
RAUN Raung2 8.153° Z 114.120° O 1370 m S L4-C unknown -
RCH Rochefort 50.156° N 5.228° O 191 m B CMG-40T Q330 operationeel station
RQR Ronquières 50.606° N 4.225° O 40 m S L4-C PC-v2004 operationeel station
SKQ Steenkerque 50.649° N 4.080° O 63 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
SNF Seneffe 50.508° N 4.282° O 108 m S L4-C PC-v2004 operationeel station
STI Sart Tilman 50.584° N 5.567° O 226 m S L4-C PC-v2004 operationeel station
STIA Sart Tilman 50.586° N 5.558° O 245 m A EpiSensor ETNA -
STNA Saint-Nicolas 50.628° N 5.537° O 130 m A EpiSensor ETNA -
STTA Strepy-Thieu 50.480° N 4.105° O 112 m A EpiSensor ETNA -
STWA Sainte-Walburge 50.660° N 5.574° O 200 m A EpiSensor ETNA -
THEA Theux 50.488° N 5.791° O 290 m A EpiSensor ETNA -
TNL Ternell 50.586° N 6.130° O 550 m S LE-3D Mobile-v2004 operationeel station
TRWI Puncak3 8.062° Z 114.240° O 2330 m S L-22 unknown -
UCCA Uccle 50.797° N 4.361° O 100 m A EpiSensor ETNA -
UCCB Uccle 50.797° N 4.361° O 100 m B CMG-3T DM24 operationeel station
UCCS Uccle 50.797° N 4.361° O 105 m B CMG-3ESP DM24 operationeel station
VIA Vianden (Lu) 49.935° N 6.202° O 252 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
WLF Walferdange 49.664° N 6.151° O 297 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
ZEV Zevekote 51.137° N 2.900° O 2 m S LE-3D PC-v2004 operationeel station
Instrumenttype :
A = accelerometer, S = korte periode, B = breedband
Status :
operationeel station = operationeel station
station interventie nodig = station interventie nodig
station buiten dienst = station buiten dienst

Toon de beschrijving en de status van de stations van het Belgisch seismisch netwerk op datum : 

Toon de stations : 
 Onze taken  Historiek  Seismische netwerken  Personeel  Contacten